ការពុលឡានលើផ្លូវភ្នំដាឡាត់ — សេវាគ្រូពេទ្យពិនិត្យដល់បន្ទប់ & ការសង្គ្រោះបន្ទាន់

Last reviewed: September 2026

សរសៃប្រសាទវិទ្យាត្រចៀក និងចលនាលំនឹងនៃអាការៈពុលឡានលើផ្លូវភ្នំ

ការពុលឡាន ឬ kinetosis គឺជាបញ្ហាមិនប្រក្រតីនៃប្រព័ន្ធប្រសាទ និងលំនឹងស្រួចស្រាវ ដែលត្រូវបានពន្យល់ដោយទ្រឹស្តីទំនាស់ញាណ (sensory conflict)។ នៅពេលធ្វើដំណើរលើផ្លូវជម្រាលភ្នំចោត បំពង់ពាក់កណ្តាលរង្វង់ផ្ដេក និងបញ្ឈរនៅក្នុងត្រចៀកខាងក្នុងកត់ត្រាការបង្កើនល្បឿនមុំជាបន្តបន្ទាប់ ខណៈដែលគ្រាប់លំនឹងអូតូលីតចាប់យកកម្លាំងរអិល និងការផ្លាស់ប្តូរទិសដៅទំនាញផែនដីយ៉ាងលឿន។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ភ្នែក និងប្រព័ន្ធទទួលដឹងចលនានៃឆ្អឹងខ្នងបានបញ្ជូនទិន្នន័យចលនាផ្ទុយគ្នាទៅកាន់ណ្វៃយ៉ូប្រសាទលំនឹងក្នុងគល់ខួរក្បាល។

សញ្ញាទំនាស់ញាណនេះបានជំរុញសៀគ្វីមជ្ឈមណ្ឌលក្អួតចង្អោរនៅក្នុង area postrema និង dorsal vagal។ ប្រព័ន្ធប្រសាទស្វ័យប្រវត្តិនាំឱ្យក្រពះកន្ត្រាក់មិនប្រក្រតី ស្បែកស្លេកស្លាំងដោយសារសរសៃឈាមខាងក្រៅរួមតូច បែកញើសត្រជាក់ ហៀរទឹកមាត់ខ្លាំង និងការក្អួតចង្អោរឥតឈប់ឈរដែលអាចធ្វើឱ្យអ្នកដំណើរបាត់បង់កម្លាំងជាច្រើនម៉ោង។

កម្លាំងរង្វិលកណ្តាលចំហៀង និងការជាន់ហ្វ្រាំងបន្ថយល្បឿនញឹកញាប់ក្នុងរថយន្ត បានបង្កើនគម្លាតនៃ cupula ក្នុងត្រចៀកខាងក្នុង លើសពីសមត្ថភាពបន្ស៊ាំធម្មជាតិនៃប្រព័ន្ធប្រសាទកណ្តាល។ ផ្លូវបញ្ជូនសារធាតុអ៊ីស្តាមីន (H1) និងមូស្ការីនិក (M1) ក្នុងណ្វៃយ៉ូលំនឹងត្រូវបានផ្ទុកលើសកម្រិត បន្តបង្កើតរលកនៃការចង់ក្អួត។

រំញោចឆ្លុះលំនឹងភ្នែក (VOR) និងការអស់កម្លាំងសាច់ដុំភ្នែក

ក្នុងអំឡុងពេលឆ្លងកាត់ផ្លូវកោងបត់បែនលើភ្នំ រំញោចឆ្លុះលំនឹងភ្នែក (Vestibulo-Ocular Reflex ឬ VOR) តែងតែបញ្ជាចលនាភ្នែកប៉ះប៉ូវជាប្រចាំ ដើម្បីរក្សាការផ្ដោតភ្នែកលើចំណុចសម្គាល់ខាងក្រៅ។ នៅពេលអ្នកដំណើរសម្លឹងមើលទូរសព្ទ ថេប្លេត ឬសៀវភៅនៅក្នុងឡានដែលកំពុងរត់ ប្រព័ន្ធភ្នែកបញ្ជាក់ថាបរិយាកាសនៅនឹងថ្កល់ ប៉ុន្តែត្រចៀកខាងក្នុងបែរជាទទួលដឹងពីការវិលយ៉ាងខ្លាំង។

ទំនាស់រវាងចលនានិងការមើលឃើញនេះ បង្កឱ្យមានការឈឺចុកចាប់សាច់ដុំភ្នែក ស្រវាំងភ្នែក និងឈឺក្បាលតឹងណែនត្រង់ថ្ងាស។ ណ្វៃយ៉ូលំនឹងភ្ជាប់ផ្ទាល់ទៅកាន់ប្រព័ន្ធប្រសាទស្វ័យប្រវត្តិ ធ្វើឱ្យអារម្មណ៍ចង់ក្អួតកាន់តែខ្លាំង និងបង្កឱ្យមានអាការៈងងុយដេក និងល្ហិតល្ហៃដោយសារការពុលឡាន។

លំហូររូបភាពជាប់ជានិច្ចនៅគែមភ្នែក រួមផ្សំជាមួយនឹងរំញ័រតូចៗពីរថយន្ត ជួយពន្លឿនការអស់កម្លាំងខួរក្បាល និងធ្វើឱ្យអាការៈពុលឡានកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ។

ផ្លូវឡើងភ្នំដ៏លំបាកជុំវិញខ្ពង់រាបដាឡាត់

ភូមិសាស្ត្រភ្នំនៃខេត្ត Lam Dong តម្រូវឱ្យអ្នកធ្វើដំណើរតាមផ្លូវគោក ត្រូវឆ្លងកាត់ច្រកភ្នំដ៏គ្រោះថ្នាក់ដែលមានកម្ពស់ខុសគ្នាខ្លាំង និងការប្រែប្រួលសម្ពាធខ្យល់លឿន៖

• ច្រកភ្នំខាញ់ឡេ (Đèo Khánh Lê / ច្រកអូមេហ្គាលើផ្លូវជាតិ QL27C): មានប្រវែង ២៩ គីឡូម៉ែត្រតភ្ជាប់ឆ្នេរសមុទ្រ Khanh Hoa ទៅកាន់ខ្ពង់រាប ដោយឡើងពីកម្ពស់ទឹកសមុទ្រដល់កំពូលភ្នំ ១ ៧០០ ម៉ែត្រ កាត់តាមផ្លូវកោងជាង ២០០ កន្លែង ជ្រោះជ្រៅ និងអ័ព្ទក្រាស់ៗភ្លាមៗ។ វាជាមូលហេតុចម្បងនៃការពុលឡានធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរនៅភាគខាងត្បូងវៀតណាម។
• ច្រកភ្នំព្រែន (Đèo Prenn លើផ្លូវជាតិ QL20): ផ្លូវចូលក្រុងប្រវែង ១១ គីឡូម៉ែត្រ កាត់ព្រៃស្រល់ក្រាស់ ជាមួយផ្លូវកោងចង្អៀត និងជម្រាលចុះជាបន្តបន្ទាប់។
• ច្រកភ្នំមីម៉ូសា (Đèo Mimosa): ផ្លូវវាងខាងត្បូងសម្រាប់ឡានក្រុងធំៗ និងឡានដឹកទំនិញ ដែលមានផ្លូវរលាក់ ជម្រាលមិនស្មើ និងកោងខ្លាំង។
• ច្រកភ្នំង័នមុក (Đèo Sông Pha លើផ្លូវជាតិ QL27): ផ្លូវឡើងចោតខ្លាំងពីវាលទំនាប Ninh Thuan ដែលមានផ្លូវកោងជារង្វង់មូលគួរឱ្យស្ញប់ស្ញែង ជញ្ជាំងថ្មចោត និងការធ្លាក់ចុះសម្ពាធខ្យល់លឿន។
• ច្រកភ្នំបាវឡុក (Đèo Bảo Lộc លើផ្លូវជាតិ QL20): ច្រកភ្នំកោងប្រវែង ១០ គីឡូម៉ែត្រលើផ្លូវជាតិពីខេត្តភាគខាងត្បូង ដែលមានផ្លូវបត់មើលមិនឃើញ និងចរាចរណ៍ច្រើន។
• ច្រកភ្នំតាណុង (Đèo Tà Nung លើផ្លូវ DT725): ផ្លូវភ្នំដ៏ស្រស់ស្អាតប៉ុន្តែកោងបត់បែនខ្លាំងតភ្ជាប់ដាឡាត់ជាមួយក្រុង Nam Ban ជាមួយផ្លូវកោងជាប់ៗគ្នា។

ការធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ច្រកភ្នំទាំងនេះ បង្កើតឱ្យមានការរំញោចប្រព័ន្ធលំនឹងគ្រប់ទិសទី ដែលនាំឱ្យប្រព័ន្ធប្រសាទចុះខ្សោយ និងអស់កម្លាំងខ្លាំង។

រោគសញ្ញាគ្លីនិកនៃបញ្ហាលំនឹងក្រោយពេលធ្វើដំណើរ

ខណៈដែលការពុលឡានស្រាលតែងតែបាត់ទៅវិញភ្លាមៗបន្ទាប់ពីចុះពីលើឡាន ការពុលផ្លូវភ្នំធ្ងន់ធ្ងរច្រើនតែវិវត្តទៅជារោគសញ្ញាលំនឹងមិនប្រក្រតីអូសបន្លាយ (mal de debarquement syndrome)។ សញ្ញាគ្លីនិកសំខាន់ៗរួមមាន៖

• ចង្អោរជាប់រហូត និងក្អួតញឹកញាប់ កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរនៅពេលងាកក្បាលតិចតួច ប្តូរឥរិយាបថ ឬសម្លឹងតាមវត្ថុមានចលនា។
• បាត់បង់លំនឹង អារម្មណ៍ដូចបន្ទប់កំពុងរលាក់ ឬផ្អៀង និងវង្វេងទិសដៅក្នុងលំហ។
• មុខស្លេកស្លាំង បែកញើសត្រជាក់នៅចុងដៃចុងជើង មិនស្រួលក្នុងពោះ និងអស់កម្លាំងល្ហិតល្ហៃ។
• ឈឺក្បាលផ្នែកខាងក្រោយ ឈឺចុកក្នុងរង្វង់ភ្នែក ស្រវាំងគំនិត និងខ្លាចពន្លឺ។
• ការបាត់បង់ជាតិទឹកក្នុងខ្លួន និងវិលមុខនៅពេលក្រោកឈរ ដោយសារការក្អួតបាត់បង់ជាតិទឹកក្នុងក្រពះ។

បើគ្មានការព្យាបាលត្រឹមត្រូវទេ អ្នកជំងឺនឹងត្រូវដេកដួលលើគ្រែក្នុងបន្ទប់សណ្ឋាគារ មិនអាចទទួលទានទឹក ឬអាហារ និងមិនអាចបន្តដំណើរកម្សាន្តបានឡើយ។

អាកាសធាតុត្រជាក់ និងការភ្ញោចប្រព័ន្ធប្រសាទលំនឹង

ការផ្លាស់ប្តូរភ្លាមៗពីកម្ដៅតំបន់ឆ្នេរមកកាន់អាកាសធាតុត្រជាក់នៃភ្នំដាឡាត់ ធ្វើឱ្យអាការៈពុលឡានកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ។ សីតុណ្ហភាពត្រជាក់ជំរុញឱ្យសរសៃឈាមផ្នែកខាងក្រៅរួមតូច បន្ថែមលើការស្លេកស្លាំងពីការពុលឡាន។ អ្នកធ្វើដំណើរបង្ហាញអាការៈញាក់ញ័រខ្លាំង ស្ពឹកចុងដៃចុងជើង និងចុកពោះខ្លាំង។

ក្រុមគ្រូពេទ្យចល័តរបស់យើងព្យាបាលទាំងបញ្ហាលំនឹង និងភាពត្រជាក់ក្នុងពេលតែមួយ ដោយសារការកែសម្រួលកម្ដៅក្នុងបន្ទប់ ការផ្តល់ سيرូម ក្តៅឧណ្ហៗ និងធានាឱ្យរាងកាយទទួលបានកម្ដៅធម្មតាឡើងវិញ។

ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យបែងចែក៖ ការច្រានចោលជំងឺវិលមុខផ្សេងៗ

ភារកិច្ចចម្បងរបស់គ្រូពេទ្យគឺការបែងចែកឱ្យច្បាស់រវាងការពុលឡាន និងជំងឺសរសៃប្រសាទ ឬត្រចៀកធ្ងន់ធ្ងរផ្សេងទៀត៖

• វិលមុខពេលប្តូរឥរិយាបថក្បាល (BPPV): ការវិលមុខមួយភ្លែតៗនៅពេលងាកក្បាល បង្កឡើងដោយគ្រាប់លំនឹងរលត់ក្នុងបំពង់ត្រចៀកខាងក្នុង។
• រលាកសរសៃប្រសាទលំនឹងស្រួចស្រាវ: ការរលាកសរសៃប្រសាទលំនឹងតែម្ខាង ដែលបង្ហាញអាការៈវិលមុខជាប់ជានិច្ច ភ្នែកកន្ត្រាក់ ប៉ុន្តែការស្តាប់នៅធម្មតា។
• ជំងឺចាញ់កម្ពស់ស្រួចស្រាវ (AMS): ការឈឺក្បាលលើទីខ្ពស់ រួមផ្សំនឹងការខ្វះអុកស៊ីសែន គេងមិនលក់ និងអស់កម្លាំងពេលឡើងកម្ពស់លើសពី ១ ៥០០ ម៉ែត្រ។
• ការស្ទះសរសៃឈាមខួរក្បាលផ្នែកក្រោយ: កង្វះឈាមរត់ទៅចិញ្ចឹមខួរក្បាល ដែលបង្ហាញអាការៈវិលមុខខ្លាំង និយាយមិនច្បាស់ មើលឃើញរូបពីរ ឬខ្សោយសាច់ដុំ។

គ្រូពេទ្យរបស់យើងធ្វើការពិនិត្យយ៉ាងល្អិតល្អន់ ដើម្បីធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យបានត្រឹមត្រូវ និងធានាសុវត្ថិភាពខ្ពស់បំផុតដល់អ្នកជំងឺ។

ការព្យាបាលលំនឹង និងការប្រើប្រាស់ថ្នាំដល់បន្ទប់

ការធ្វើដំណើរទៅកាន់គ្លីនិកក្នុងស្ថានភាពបាត់បង់លំនឹង និងក្អួតចង្អោរជាប់រហូត គឺជាការលំបាកយ៉ាងខ្លាំង។ គ្រូពេទ្យរបស់យើងនាំយកការព្យាបាលឯកទេសមកដល់បន្ទប់របស់អ្នកផ្ទាល់៖

• ការពិនិត្យប្រព័ន្ធប្រសាទ និងត្រចៀកចំគោលដៅ: ពិនិត្យការកន្ត្រាក់ភ្នែក រំញោចឆ្លុះលំនឹង និងមុខងារសរសៃប្រសាទខួរក្បាល ដើម្បីច្រានចោលបញ្ហាប្រព័ន្ធប្រសាទកណ្តាល។
• ការចាក់ថ្នាំបំបាត់ក្អួត: ការផ្តល់ថ្នាំទប់ស្កាត់ 5-HT3 (ondansetron) ឬថ្នាំទប់ដូប៉ាមីន (metoclopramide) ដើម្បីកាត់ផ្តាច់សញ្ញាក្អួតក្នុងខួរក្បាល និងបញ្ឈប់ការក្អួតភ្លាមៗ។
• ការបញ្ចូលជាតិទឹកតាមសរសៃឈាម (IV): ការព្យួរ سيرូម អេឡិចត្រូឡីត (Ringer Lactate ឬ សេរ៉ូមប្រៃ) ដើម្បីបំពេញជាតិទឹកក្នុងសរសៃឈាម និងស្តារលំហូរឈាមទៅកាន់ខួរក្បាលឡើងវិញ។
• វីតាមីនជំនួយប្រព័ន្ធប្រសាទ: ផ្តល់វីតាមីន B1, B6 និងម៉ាញេស្យូម ដើម្បីជួយដល់ការបញ្ជូនសារធាតុប្រសាទ និងធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធលំនឹងស្ងប់ស្ងាត់។

ការបញ្ឈប់ការក្អួត ជួយឱ្យរាងកាយស្រូបយកជាតិទឹកបានលឿន និងជួយឱ្យអ្នកជំងឺគេងលក់សម្រាកបានស្រួលឡើងវិញ។

ការយកចិត្តទុកដាក់ពិសេសសម្រាប់កុមារ និងមនុស្សចាស់

ភាពងាយរងគ្រោះនៃប្រព័ន្ធលំនឹងមានកម្រិតខុសៗគ្នាតាមវ័យ៖

• កុមារ (អាយុពី ២ ដល់ ១២ ឆ្នាំ): ប្រព័ន្ធលំនឹងដែលកំពុងលូតលាស់ងាយនឹងទទួលរងផលប៉ះពាល់ពីរំញ័រឡាន។ កុមារបាត់បង់ជាតិទឹកលឿនណាស់ពេលក្អួត ហើយត្រូវការគណនាកម្រិតថ្នាំតាមទម្ងន់ឱ្យបានច្បាស់លាស់។
• មនុស្សចាស់ និងអ្នកលើសឈាម: ការក្អួតយូរធ្វើឱ្យបាត់បង់ជាតិទឹកក្នុងសរសៃឈាមលឿន ដែលអាចបណ្តាលឱ្យចុះសម្ពាធឈាមគ្រោះថ្នាក់ ឬខ្វះឈាមទៅចិញ្ចឹមបេះដូង។ គ្រូពេទ្យនឹងតាមដានសម្ពាធឈាម និងបេះដូងយ៉ាងដិតដល់។
• អ្នកកើតជំងឺឈឺក្បាលប្រកាំងបែបវិលមុខ: អ្នកមានប្រវត្តិឈឺក្បាលប្រកាំងងាយនឹងវិលមុខខ្លាំងពេលជិះឡាន ដែលទាមទារការព្យាបាលសរសៃប្រសាទពិសេស។

រាល់ការព្យាបាលត្រូវបានរៀបចំឡើងយ៉ាងសមស្របតាមស្ថានភាពសុខភាពរបស់អ្នកជំងឺម្នាក់ៗ។

វិធីសាស្ត្រការពារបែបវិទ្យាសាស្ត្រសម្រាប់ដំណើរបន្ទាប់

មុនពេលធ្វើដំណើរចុះពីលើភ្នំត្រឡប់ទៅវិញ ក្រុមគ្រូពេទ្យរបស់យើងសូមណែនាំនូវទម្លាប់ការពារលំនឹងដូចខាងក្រោម៖

1. អង្គុយបែរមុខទៅមុខត្រង់: អង្គុយកៅអីខាងមុខក្បែរអ្នកបើកបរ ឬកណ្តាលរថយន្ត ដោយសម្លឹងទៅកាន់ជើងមេឃឆ្ងាយដែលនៅនឹងថ្កល់។
2. ខ្យល់ចេញចូលល្អក្នុងរថយន្ត: បើកខ្យល់ត្រជាក់បរិសុទ្ធបក់ចំមុខ និងក ហើយជៀសវាងការប្រើទឹកអប់ក្នុងរថយន្ត។
3. វិន័យភ្នែកដ៏តឹងរ៉ឹង: ជៀសវាងការអានសៀវភៅ ឬមើលទូរសព្ទ និងថេប្លេត ពេលឡានកំពុងបត់បែនលើផ្លូវភ្នំ។
4. ញ៉ាំអាហារស្រាលៗមុនចេញដំណើរ: ញ៉ាំអាហារសម្រន់ងាយរំលាយ ៦០ ទៅ ៩០ នាទីមុនចេញដំណើរ ជៀសវាងអាហារខ្លាញ់ច្រើន ទឹកផ្លែឈើជូរ និងភេសជ្ជៈមានហ្គាស។
5. ចុចចំណុច Neiguan (P6): ចុចសង្កត់ថ្នមៗជាប្រចាំលើចំណុច P6 នៅផ្នែកខាងក្នុងកដៃទាំងសងខាង។

វិធីសាស្ត្រទាំងនេះជួយកាត់បន្ថយទំនាស់ញាណ និងបង្កើនភាពធន់នៃប្រព័ន្ធលំនឹងលើផ្លូវកោង។

សញ្ញាគ្រោះថ្នាក់ និងនីតិវិធីបញ្ជូនទៅកាន់មន្ទីរពេទ្យ

ទោះបីជាការពុលឡានអាចព្យាបាលបានយ៉ាងល្អនៅសណ្ឋាគារក៏ដោយ ករណីធ្ងន់ធ្ងរមួយចំនួនត្រូវការព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យ។ ប្រសិនបើមានអាការៈវង្វេងស្មារតី ប្រស្រីភ្នែកមិនស្មើគ្នា រឹងក ក្តៅខ្លួនខ្លាំង ឬក្អួតធ្លាក់ឈាម គ្រូពេទ្យនឹងជួយសង្គ្រោះបឋម និងរៀបចំរថយន្តសង្គ្រោះបន្ទាន់បញ្ជូនទៅ Bệnh viện Đa khoa Lâm Đồng (01 Phạm Ngọc Thạch, Cam Ly – Đà Lạt) ឬផ្នែកកុមារនៅ Bệnh viện Sản – Nhi Lâm Đồng (57 Thánh Mẫu, Lang Biang – Đà Lạt)។

យើងផ្តល់ជូននូវរបាយការណ៍វេជ្ជសាស្ត្រជាភាសាអង់គ្លេសពេញលេញ ដើម្បីបន្តការព្យាបាលនៅមន្ទីរពេទ្យដោយរលូន។

សេវាវេជ្ជសាស្ត្ររហ័សទូទាំងកន្លែងស្នាក់នៅដាឡាត់

ក្រុមគ្រូពេទ្យមានអាជ្ញាប័ណ្ណរបស់យើងប្រចាំការ ២៤ ម៉ោង និងមកដល់ក្នុងរយៈពេល ៣០ នាទី ទៅ ១ ម៉ោង នៅតាមសណ្ឋាគារក្នុងក្រុង រីសតក្នុងព្រៃស្រល់ និងផ្ទះស្នាក់នៅជាយក្រុង។ លិខិតបញ្ជាក់វេជ្ជសាស្ត្រជាភាសាអង់គ្លេស និងវិក្កយបត្រអេឡិចត្រូនិកត្រូវបានចេញជូនភ្លាមៗសម្រាប់ទាមទារសំណងធានារ៉ាប់រងការធ្វើដំណើរអន្តរជាតិ។

ការព្យាបាលភ្លាមៗដល់បន្ទប់ជួយស្តារលំនឹង និងផាសុកភាពឡើងវិញ ដើម្បីឱ្យអ្នកអាចបន្តដំណើរកម្សាន្តនៅដាឡាត់បានយ៉ាងរីករាយ។